Lista 500 po 20 latach

14/5/2013

To już dwudziesta Lista 500 największych polskich firm sektora przemysłu, handlu i usług, którą przygotowała redakcja POLITYKI.

Z tej okazji przedstawiając bieżące wyniki czołowych spółek, przyglądamy się też zmianom, które nastąpiły w polskiej gospodarce przez te dwie dekady. Również dlatego, że znowu weszła ona w ostry wiraż. Dzisiaj ma już oczywiście inny kształt i inne problemy związane głównie z europejskim kryzysem, ale emocji i tym razem nie brakuje.

W 1993 r. gdy ukazywała się pierwsza Lista 500, Polska przygotowywała się do złożenia wniosku o członkostwo w Unii Europejskiej. Mieliśmy za sobą pierwsze, pewnie najtrudniejsze lata transformacji, ciągle wiele zapału, ale też pełną świadomość, jak wielki dystans dzieli nas nie tylko od unijnej czołówki, ale nawet od unijnych średnich. Gospodarka dopiero wchodziła w fazę największych przemian strukturalnych i własnościowych, a firmy, zwłaszcza państwowe, z trudem szukały sobie miejsca na krajowym i zagranicznym rynku. Próbowaliśmy odkryć, dziś widać, że bez powodzenia, „trzecią drogę” między socjalizmem a liberalną gospodarką i uczyliśmy się na własnych błędach. Robiąc bilans tych dwóch dekad, nie mamy się jednak czego wstydzić. Dystans między starą Unią a Polską stopniowo się zmniejsza, a minione lata na pewno nie zostały zmarnowane.

Co się szczególnie udało? Patrząc przez pryzmat naszego rankingu – przede wszystkim proces prywatyzacji. Sektor państwowy wyraźnie się skurczył, a prywatne spółki już dawno zdominowały ranking, nie tylko wskutek przekształceń własnościowych, ale też zagranicznych inwestycji w Polsce. Sprywatyzowane zostały całe branże, jak chociażby przemysł metalurgiczny, motoryzacyjny, spożywczy, farmaceutyczny, meblarski czy elektroniczny. Wielkopowierzchniowy handel zdominowały duże zagraniczne koncerny, a na Listę 500 dość szybko zaczęły trafiać spółki informatyczne i telekomunikacyjne. Państwo sprzedało też część spółek energetycznych i kopalń, choć w tym przypadku nie wypuściło steru z rąk. W sumie to już zupełnie inna gospodarka, lepiej zorganizowana, zarządzana i efektywniej pracująca. Widać to nie tylko po międzynarodowych statystykach, ale także po ocenach, jakie wystawiają nam zagraniczni partnerzy i odbiorcy polskich usług czy towarów. Dzisiaj termin „polnishe wirtschaft” nabrał innego niż niegdyś charakteru, dawne szyderstwo zmienia się w uznanie.

Jak zawsze jest jednak i druga strona medalu. Naszej gospodarce nadal przewodzą tuzy energetyki, przemysłu ciężkiego i handlu. Firm wykorzystujących najnowsze własne technologie w czołówce nie ma (może z wyjątkiem telekomów, które same niczego przecież nie wymyśliły). Co gorsza, nie bardzo też widać kandydatów do pełnienia takiej funkcji.

Sądząc tylko po Liście 500, można odnieść wrażenie, że nasz przemysł w przeważającej mierze jest odtwórczy, zależny od importu technologii, już konkurujący jakością produkcji i cenami, ale jeszcze nie innowacyjnością. A nieliczne wyjątki, jeśli się zdarzają, tylko potwierdzają tę regułę.

Na pocieszenie możemy sobie powiedzieć, że pięćsetka największych firm to przecież nie cała gospodarka. Owszem, te duże ważą i znaczą najwięcej, ale o żywotności i energii gospodarki decydują setki tysięcy średnich i małych przedsiębiorstw. Wśród nich są zapewne kandydaci na przyszłych liderów polskiej gospodarki.

 

Pełną wersję tegorocznej Listy 500 największych polskich firm z sektora przemysłu, usług i handlu zamieszczamy na naszej stronie internetowej: www.lista500.polityka.pl

Prócz przychodów ze sprzedaży podajemy tam także przychody firm ogółem, zyski brutto i netto oraz zatrudnienie. W odrębnych zestawieniach pokazujemy m.in.: 100 największych eksporterów, przedsiębiorstwa o rekordowych zyskach, największe spółki giełdowe, ranking spółek Skarbu Państwa, a także liderów poszczególnych branż i województw. Jest też poszerzona o dodatkowe informacje lista 100 największych spółek finansowych w Polsce oraz lista firm zaangażowanych w działania na rzecz społeczeństwa (CSR). Udostępniamy również porównywarkę wszystkich spółek, które były na Liście 500 w ostatnich 10 latach.